Samen Beslissen

Samen Beslissen

Samen beslissen is het proces waarin zorgprofessionals en patiënt samen bespreken welke behandeling of zorg het beste bij de patiënt past. Hierbij worden alle opties, voor- en nadelen, voorkeuren en omstandigheden van de patiënt meegenomen. Voor artsen betekent samen beslissen dat ze beter kunnen inspelen op de behoeften en voorkeuren van de patiënt. Voor de patiënt betekent samen beslissen dat er een keuze wordt gemaakt die het beste aansluit bij de eigen situatie en diens persoonlijke voorkeuren.¹

Het proces van samen beslissen bestaat uit vier stappen:

1. Keuze: De zorgverlener informeert de patiënt dat er een beslissing genomen moet worden en dat de mening van de patiënt belangrijk is in het bepalen van de beste passende optie voor deze patiënt; 
2. Opties: De zorgverlener legt de opties en de voor- en nadelen van elke optie uit;
3. Voorkeur: De zorgverlener en de patiënt bespreken de voorkeuren van de patiënt en de zorgverlener ondersteunt de patiënt in het wikken en wegen van de opties (waarbij o.a. aandacht is voor wensen, voorkeuren, doelen, waarden en verwachtingen);
4. Beslissing: De zorgverlener en de patiënt nemen een besluit waarin de voorkeuren en de voor- en nadelen van de opties geïntegreerd worden, of stellen het expliciet uit en regelen eventuele follow-up.²

Samen beslissen is belangrijk voor patiënten en zorgverleners, zeker waar het de ingrijpende keuze voor een nierfunctievervangende behandeling betreft. Samen beslissen, met de hierboven beschreven stappen, is om die reden opgenomen in diverse nefrologische richtlijnen.³

Uit onderzoek blijkt dat samen beslissen leidt tot minder twijfel en spijt van patiënten, minder kosten en afname van operaties. Daarnaast leidt samen beslissen tot een toename van tevredenheid en therapietrouw van patiënten, verhoging van betrokkenheid van patiënten en beter geïnformeerde patiënten. De inzet van keuzeondersteunende instrumenten of hulpmiddelen hebben een positief effect. Zo verhoogt de inzet van keuzeondersteuning het kennisnviveau van de patiënt en leiden keuzehulpen tot een betere inschatting van risico’s van de verschillende behandelopties en verhogen ze de assertiviteit van de patiënt tijdens het samen beslissen proces.⁴

Ook voor zorgverleners levert samen beslissen voordelen op, namelijk:

• De relatie met de patiënt verbetert;
• Zorgverleners ervaren meer plezier in hun werk
• De gesprekken krijgen meer structuur en sluiten beter aan bij de behoefte en situatie van de patiënt.
• Er is meer tijd om een besluit te nemen.⁵

In de afgelopen jaren zijn op landelijk niveau verschillende hulpmiddelen ontwikkeld om het Samen beslissen bij nierfunctievervangende of conservatieve behandeling te ondersteunen.

Referenties

^1. Werkgroep ‘Samen Beslissen’, FMS. Visie document Samen Beslissen, 2019.

^2. A.M. Stiggelbout, A.H. Pieterse, J.C.J.M. De Haes, Shared decision making: Concepts, evidence, and practice, Patient Educ. Couns. 98 (2015) 1172–1179. doi:10.1016/j.pec.2015.06.022.

^3. Domestico projectgroep, Nierpatienten Vereniging Nederland, Handreiking samen beslissen bij nierfunctievervangende behandeling, 2023.

^4. Santeon. Routekaart samen beslissen – voor implementatie in de zorgorganisatie. 2023.

^5. van Veenendaal H, Peters LJ, van Weele E, Hendriks MP, Schuurman M, Visserman E, Hilders CGJM, Ubbink DT. Effects and Working Mechanisms of a Multilevel Implementation Program for Applying Shared Decision-Making while Discussing Systemic Treatment in Breast Cancer. Curr Oncol. 2022 Dec 23;30(1):236-249. doi: 10.3390/curroncol30010019. PMID: 36661668; PMCID: PMC9857756